Eerder overschot dan tekort aan rijscholen voor tractorlessen

De onzekerheid over de markt voor tractorrijlessen lijkt langzaam te verdwijnen. Op 1 juli is het T-rijbewijs definitief verplicht gesteld. De 27 rijscholen en 1 AOC-school die bij het CBR hebben aangegeven lessen aan te gaan bieden, zijn geografisch goed verspreid en lijken de vraag goed op te kunnen vangen. Een tekort aan leerlingen ten opzichte van het aantal aanbieders lijkt eerder op de loer te liggen, omdat er nog steeds rijscholen bij komen en de marktvraag naar het nieuwe rijbewijs zich nog moet ontwikkelen.

Tot voor 1 juli moesten 16- en 17-jarigen een tractorcertificaat behalen om een trekker te mogen besturen. Deze kon worden behaald bij een van de Agrarische Opleidings Centra (AOC’s) die verspreid over ons land zijn gevestigd. Met de invoering van het T-rijbewijs wordt het aanbieden van lessen aan de markt overgelaten, en dus hebben rijscholen verspreid over het land een tractor aangeschaft en worden er instructeurs gericht voor de tractorrijlessen opgeleid.

Situatie voor T-rijbewijs

Wie voor 1 juli in het bezit was van een B-rijbewijs, was ook bevoegd om een tractor te besturen. Een 16- of 17-jarige diende hiervoor een tractorcertificaat te hebben, welke voor ongeveer 150 euro verkregen kon worden door een korte cursus bij een AOC te volgen. Het certificaat was bijvoorbeeld verplicht voor de MBO-opleiding Groen, Grond en Infra. Volgens een woordvoerder van de AOC Raad, de overkoepelende organisatie van de opleidingscentra, gaat het hierbij om ongeveer 500 studenten per jaar. “Voor een aantal andere opleidingen geldt dat soms ook, maar daarvan zijn geen cijfers beschikbaar”, zo wordt gesteld. In totaal worden er ongeveer 3500 certificaten per jaar behaald.

Door de invoering van het T-rijbewijs stoppen echter bijna alle AOC’s met het aanbieden van tractorrijlessen, zo meldde AOC Oost-directeur Ben Kupers vorige maand. De kosten worden dan namelijk door het eisenpakket van het CBR aan onder andere examenlocaties en materieel te hoog. Uit gegevens van het CBR blijkt dat alleen AOC/ROC Landstede in Raalte de lessen ook na 1 juli blijft aanbieden. Dat maakte de weg vrij voor rijscholen om in de nieuwe tractormarkt te stappen.

Forse investering

Het aanschaffen van een tractor met oplegger, verplicht volgens de regels voor het CBR-examen, kost ruim 100.000 euro. De combinatie van dit forse investeringsbedrag en de onzekerheid over het aantal klanten zorgde ervoor dat veel rijscholen afhaakten. Brancheverenigingen FAM en VRB spraken in eerste instantie zelfs uit dat het aantal aanbieders ‘op twee handen te tellen’ zou zijn. De VVD stelde Kamervragen aan minister Schultz van Haegen uit angst voor een gebrek aan marktwerking bij een laag aantal rijscholen dat tractorrijlessen aanbiedt, maar zij gaf aan zich hier geen zorgen over te maken.

Daar lijkt de minister gelijk in te krijgen. Het aantal rijscholen dat al een overeenkomst heeft met het CBR voor theorie- en/of praktijkexamens, een voertuig heeft laten schouwen of een examenlocatie heeft laten keuren ligt inmiddels op 27. Daarbij is de verwachting uitgesproken dat dit aantal de komende tijd nog op zal lopen. Momenteel is hier al in iedere provincie minimaal een rijschool in vertegenwoordigd.

Marktbeeld vaag

De markt lijkt zich daardoor voorzichtig af te tekenen. Met een uitgangspunt van 30 aanbieders in Nederland en een vraag die gelijk is aan de vraag naar het trekkercertificaat (3500 per jaar), zouden alle rijscholen en de AOC in Raalte gemiddeld op rond de 120 leerlingen per jaar kunnen rekenen. Opleidingsadviseur Sjef van de Ven van Verkeersschool Blom uit Noord-Brabant – die ook lessen aan gaan bieden – bevestigt dat er ongeveer honderd leerlingen nodig zijn om de tractor ‘te laten rijden’.

Met die notie zou voor de middellange termijn een probleem ontstaan wanneer het aantal aanbieders boven de 35 uitkomt of wanneer het aantal leerlingen lager ligt dan verwacht. Beide opties zijn niet geheel onrealistisch. VRB-voorzitter Peter van Neck denkt dat het aantal rijscholen dat in de markt stapt nog gaat groeien. “Maar wij hebben met het CBR de verwachting uitgesproken dat er tussen de 3000 en 5000 T-rijbewijzen per jaar zullen komen op termijn.” Dat heeft er mee te maken dat bestuurders die na 1 juli hun B-rijbewijs halen, het T-rijbewijs hier los bij moeten halen om een tractor te mogen besturen.

Bij de AOC Raad wordt echter niet uitgesloten dat de veel hogere kosten (gemiddeld 1500 euro voor lessen en examen) een aantal studenten zal afschrikken voor de opleidingen waar een T-rijbewijs straks verplicht voor is. Die kosten, die tien keer zo hoog zijn als voor het trekkercertificaat, kunnen wellicht nog meer potentiële leerlingen afschrikken. “Wat dat betreft is het inderdaad koffiedik kijken”, bevestigt Van Neck.

Korte termijn

Op de zeer korte termijn worden er weinig problemen verwacht, ondanks de onrust die ontstond over het feit dat instructeurs pas vanaf 1 juli hun bevoegdheid kunnen halen. Voor de ingangsdatum is bij AOC’s namelijk een run ontstaan om nog snel een certificaat te halen, en daardoor zal de vraag in de beginperiode een stuk lager zijn dan gemiddeld.

Heel lang zal die overgangsfase echter niet duren, afgaande op de inschatting van Blom-adviseur Van de Ven. Bij de verkeersschool stromen de aanmeldingen al goed binnen en zal vanaf half juli worden begonnen met de lessen. Van Neck verwacht wel dat in de beginfase leerlingen mogelijk moeten reizen voor hun rijles. “Naar een nabijgelegen rijschool die de lessen aanbiedt, want niet heel Nederland is afgedekt.” AOC-docenten die doorgaan met de lessen mogen wel direct vanaf 1 juli lessen gaan geven.

Lessen

Volgens Van de Ven heeft een leerling verspreid over dagdelen tussen de acht en zestien uur les nodig voor het examen. Hij verwacht daarmee dat bij hen tussen de drie en vier leerlingen per week terecht kunnen. “We zijn ook nog in gesprek over samenwerking met een AOC om het voor de studenten gemakkelijk te maken hun rijbewijs te halen”, aldus de adviseur, die hoopt dat zo min mogelijk extra rijscholen met een tractor starten. “Wij kunnen makkelijk 170 leerlingen per jaar aan.”

Lars Verpalen

Auteur: Lars Verpalen

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.