Bromfietsexamen

Aanleren gevaarherkenning duurt langer dan voertuigbediening

Het aanleren van gevaarherkenning onder jongeren duurt veel langer dan het aanleren van vaardigheden in voertuigbediening. Vergeleken met oudere adolescenten (18-24 jaar) gedragen jonge adolescenten (pubers van 10-17 jaar) zich veel riskanter. Maar hierbij kan onervarenheid een grote rol spelen, zo blijkt uit onderzoek van de SWOV. Pubers, vooral jongens, overlijden relatief vaker vanwege een verkeersongeval.

Om handiger te worden in het omgaan met complexe verkeerssituaties geldt: oefening baart kunst. Daarom is het belangrijk dat de vaardigheden van pubers getraind worden, bijvoorbeeld door voldoende rijles. Zo onderzocht een studie het gedrag van jonge fietsers (11-13 jaar) in de nabijheid van vrachtwagens en de manier waarop zij rekening hielden met de dode hoek van vrachtwagens.

Dode hoeken

Daaruit bleek dat het merendeel van de jongeren de dode hoeken correct kon aanwijzen, maar dat de vertaling van deze kennis naar praktische keuzes vooral in complexe verkeerssituaties zeer gebrekkig was. Overigens verschilden jongens daarin niet van meisjes.

“Dit onderzoek illustreert dat onervarenheid een belangrijke component kan zijn in het risicogedrag van jongeren in complexe verkeerssituaties. En dat naast voertuigbediening vooral de hogereordevaardigheden, zoals risicoperceptie, daarin essentieel zijn”, meldt de SWOV in de factsheet ‘Riskant verkeersgedrag onder pubers.

Voertuigbediening

“Deze hogereorde-vaardigheden ontwikkelen zich veel langzamer dan die voor voertuigbediening. Waarschijnlijk speelt dit gebrek aan ervaring van deze leeftijdsgroep ook in de bromfietsonveiligheid een belangrijke rol, vooral ten aanzien van hogereordevaardigheden”, aldus de onderzoekers.

“Verder zijn pubers door hun lichamelijke en geestelijke ontwikkeling meer aangetrokken tot gevaarlijke uitdagingen, gevoeliger voor groepsdruk, en hebben ze minder zelfcontrole en overzicht dan de oudere adolescenten. Ook in het verkeer is dit terug te zien.”

Jongerens vs meisjes

In enquêtes zeggen jonge mannen vaker dan jonge vrouwen zich in het verkeer riskant te gedragen. Ook leeftijdsgenoten zijn van invloed op riskant gedrag. Doordat het voor hen steeds belangrijker wordt om bij een groep te horen, zijn jongeren in gezelschap van leeftijdsgenoten eerder geneigd om zich risicovol te gedragen dan wanneer ze alleen zijn.

In Nederland is er nagenoeg geen onderzoek gedaan naar de rol van groepsdruk in het verkeer. Onderzoek in de VS onder 16-17-jarige automobilisten laat zien dat zij zich met leeftijdsgenoten als passagiers vaak riskanter gedroegen dan alleen. Overigens is groepsdruk niet de enig mogelijke verklaring hiervoor. Een alternatieve verklaring is de toename van afleiding door de aanwezigheid van passagiers.

Hersenontwikkeling

Riskant gedrag wordt veroorzaakt door: hersenontwikkeling, vermeende onkwetsbaarheid, sociale omgeving, impulsiviteit, gedragsintenties en routines. Naast een nadelige invloed op de veiligheid van jongeren, heeft de hersenontwikkeling wel een voordelige invloed op het leervermogen van jongeren.

Hierdoor kunnen jongeren veel beter dan volwassenen nieuwe vaardigheden leren, voelen ze zich meer uitgedaagd en kunnen ze daarin ook gemakkelijker topniveaus bereiken. Dat zou dan ook kunnen gelden voor het aanleren van de benodigde vaardigheden voor veilig gedrag in het verkeer.

Vertrouwen in vaardigheden

Andere verklaringen voor riskant gedrag richten zich minder op de fysiologische en meer op de psychologische factoren, zoals gebrek aan kennis, ‘gevaarlijke’ overtuigingen, en een (te) groot vertrouwen in eigen vaardigheden. Een belangrijke factor daarin is de inschatting van de kans dat een gevaar zich voor zal doen, en de kans dat het jou zal treffen.

“Vaak wordt aangenomen dat jongeren beide onderschatten en dat zij zich daarom riskanter gedragen dan volwassenen”, zeggen de onderzoekers. “Echter, wanneer adolescenten gevraagd worden naar de kans om te overlijden door riskant gedrag, blijken hun schattingen onrealistisch hoog. Het aanbieden van de ‘correcte cijfers’ of het aanbieden van ‘harde realistische’ voorlichting zou tegen deze achtergrond alleen maar contraproductief zijn.”

Regels

Verder laat het onderzoek zien dat jongens vaker dan meisjes het bijvoorbeeld niet zo belangrijk vinden zich aan de regels te houden, het niet zo erg te vinden onder invloed aan het verkeer deel te nemen, en zich minder verantwoordelijk te voelen voor de veiligheid van anderen.

Pubers hebben nog geen autorijbewijs, mogen vanaf hun 16e het bromfietsrijbewijs halen, en verplaatsen zich meestal als voetganger, fietser of autopassagier. Hoewel zij dus nog niet bloot staan aan de grote gevaren van het autorijden, wijst recent hersenonderzoek uit dat jonge adolescenten zich wel riskanter gedragen dan oudere adolescenten van 18 tot 24 jaar.

Verkeersdoden

Uit een verder onderscheid naar vervoerswijze blijkt dat van de verkeersdoden van 10 tot 17 jaar, 26% omkomt als autopassagier, 27% als bromfietsers, 35% als fietser en 8% als voetganger.

SWOV, mortaliteit naar leeftijd, verkeersongevallen

SWOV, mortaliteit, mannen vs vrouwen, verkeersongevallen

Auteur: Bart Pals

10 reacties op “Aanleren gevaarherkenning duurt langer dan voertuigbediening”

Roger|23.08.12|10:16

Die wetenschap toch. Wat moet je hier nu van zeggen?
Ik zou het bijna knap vinden, haha.

Arnold|23.08.12|13:35

Inderdaad n mooi verhaal. Maar zou het niet interresant zijn om te kijken waar de meeste slachtoffers valen ? In welke regio ? De soort opleiding welke ze hebben genoten ? Hoe snel ? Of ze een theorieopleiding hebben gevolgd ? Het aantal les uren ? De soort rijschool ? Ik denk dat we schrikken van die gegevens. Laat de overheid nu eens ingrijpen en een min. (45 ) lesuren verplichten. En deze verpklicht verdelen over 6 maanden. Ik denk dat we dan veel leed kunnen voor komen.

Bastiaan01|23.08.12|15:39

@Arnold,
Jouw ideeën en voorstellen zijn helemaal zo gek nog niet! Ik pleit zelf voor een praktijkexamen in verschillende modules. Zoals rijden op snelweg, in het donker, provinciaal en in de stad…(eventueel nog een aanvulling in het rijden in bijzondere omstandigheden). Als je die modules stuk voor stuk hebt behaald, dan pas je rijbewijs! De kwaliteit van instructeurs ook een flink stuk omhoog, want regelmatig zie er slechte tussen zitten (waarvan ook een aantal grote ondernemingen)…

wilda|23.08.12|15:43

Mijn mening is van af het begin geweest dat ik de gevaarherkenning totaal niet bij de theorie hoor passen.
Er zijn mensen die nog geen meter jin een lesauto gezeten hebben en die moeten van een plaatje vertellen of ze gas, remmen, of niets moeten doen.
Als men wat wilt dan zou het voor het praktsche examen moeten net wat wij bij onze examens gehad hebben over inzicht dan heb je er wat aan maar niet als je nog nooit achter het stuur hebt gezeten maar wie zijn wij wij zijn geen wetenschappers

Bastiaan01|23.08.12|16:41

Over gevaarherkenning gesproken…, LAAT NIEUWE JONGE BESTUURDERS nou eens dat VOORLICHTINGSFILMPJE ZIEN die ze IN ENGELAND GEBRUIKEN bij de RIJOPLEIDING.

Waarbij een meisje al rijdende achter het stuur EEN SMS-bericht VERSTUURD!!! Daarna volgen KEIHARDE BEELDEN van wat er kan gebeuren als je niet met autorijden bezig bent, zeg maar afleiding!!! Mensen hebben totaal geen benul. In Nederland zijn ze veel te soft wat dit betreft…hier kunnen we alleen maar preken over een km/h ‘te hard’…

Johan|23.08.12|21:46

@Arnold
Ben er wel mee eens maar dat het een half jaar moet duren?
@bastiaan01
Kwaliteit gaat pas omhoog als de instructie opleidingen niet meer vergoed wordt door de overheid.
En dat voorlichtingsfilmpje zou echt super zijn. Helaas is Nederland veel te soft daarin.
We zouden het op onze websites kunnen plaatsen. Lijkt me ook wel een goed idee!

Sabor|23.08.12|23:05

Laten we eerst beginnen met gevaarherkenning op de fiets en daar aandacht aangeven. We komen het elke dag tegen ( sms versturen al slingerend op de fiets, hand niet uitsteken bij afslaan, het rode verkeerslicht negeren, met 5 man langs elkaar fietsen en ga zo maar door. En hop daar is de middelvinger weer richting de lesauto. Normen en waarden zijn soms ver te zoeken. Daar moet je eerst aan beginnen en dan verder onderzoeken. Inderdaad soft gedoe.

Arnold|24.08.12|09:55

Feit blijft dat er een hoop niet klopt. Wat mij het afgelopen half jaar het meest verbaasde in de politiek dat als er iets met de tandartsen of studeertijd fout gaat Den Haag gelijk reageert. Ons laten ze al 50 jaar zwemmen. Maak nu eens echt n goede opleiding , met normen en waarden onder alle jaaromstandigheden . Havo duurt 5 jaar , Vwo 6 jaar een dwaas op de weg kan al in 10 dagen. In Gelderland duurt een opleiding n kleine 25 uur. In Rotterdam 45 uur bij een goed bedrijf.

Pascal|28.08.12|11:26

Allemaal leuk en aardig, ik denk dat zo’n minimum-idee van een rijschoolhouder komt. Vergeet niet wat tegenwoordig de prijzen zijn. En heeft u zelf ook minimaal 45 lessen gehad, Arnold?

De meeste volwassenen roepen dat jongeren steeds asocialer gaan rijden. Maar als ik op de fiets zit kom ik een hoop volwassen bestuurders tegen, nou daar zitten ook een hoop eikels tussen. Niet stoppen voor zebrapaden, fietsers afsnijden etc.
Een rijbewijs kost nu al gauw zo’n €1800,- en dat is ruim voldoende

Gert-Jan van Ark|16.10.12|14:07

Bastiaan 01: waar kan ik de film waar je naar verwijst vinden? Heb je voor mij een link?
Dank voor je tip.
Groet,
Gert-Jan

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.