Rijschoolbranche verontwaardigd over rapport aan Europese Commissie

Brancheverenigingen Bovag, FAM en VRB zijn not amused na het lezen van een rapport dat wetenschappers hebben gestuurd aan de Europese Commissie. Daarin wordt onder meer benadrukt dat er géén wetenschappelijk bewijs is dat rijles door een professionele instructeur leidt tot een lager ongevalsrisico dan rijles van een leek, zoals een ouder. Ook SWOV heeft aan het rapport meegewerkt. “Rijles van pa of ma in een auto zonder technische aanpassingen? Dan maar meteen alle verkeersregels afschaffen”, reageert Bovag.

Het rapport beoordeelt onderzoeken die in het verleden zijn gedaan naar rijopleidingen in Europa. De bevindingen zijn gebaseerd op ‘het best beschikbare bewijs’ in bestaande literatuur. Daarnaast worden enkele aanbevelingen gedaan in het kader van het verkeersveiligheidprogramma 2011-2020 van de EU. Een van de auteurs van het rapport is Willem Vlakveld, specialist bij SWOV op de gebieden van jonge beginnende bestuurders, verkeersveiligheidseducatie en rijopleidingen.

Met of zonder instructeurs

Het is bekend dat er een groot verschil is in de rijopleidingen in Europa. Zo kunnen in sommige landen, waaronder België, jongeren worden opgeleid door ‘leken’ zoals ouders. De sleutel tot een succesvolle training ligt echter in de focus op hogere ordevaardigheden, concluderen de auteurs. Ook praktijkoefeningen op de weg zijn erg belangrijk, mét of zónder professionele instructeur. Het bewijs dat les van professionele instructeur zou leiden tot veilige bestuurders, is op zijn best ‘zwak’ te noemen, aldus het rapport.

We weten dat de meeste ongelukken niet zozeer worden veroorzaakt door een gebrek aan basisrijvaardigheden, maar door een gebrek aan hogere ordevaardigheden

Er is ook nauwelijks bewijs gevonden voor een verband tussen de competenties rijinstructeur en de verkeersveiligheid. “Het is belangrijk op te merken dat er zeer weinig bekend is over het effect van de kwaliteit van rijinstructeurs op het ongevalsrisico van nieuwe bestuurders. Er kan een verband zijn tussen de kwaliteit van rijinstructeurs en het ongevalsrisico van beginnende bestuurders, maar het is erg moeilijk om dit te bewijzen.”

Toch noemt het rapport een aantal voorbeelden van eisen voor rijinstructeurs die raadzaam zijn, zoals een minimumleeftijd, een theorie- en praktijkexamen en verplichte nascholingen. Lidstaten zouden moeten onderzoeken of de kwaliteit van rijinstructeurs effect heeft op het gedrag van bestuurders, met name op de hogere ordevaardigheden. “We weten dat de meeste ongelukken niet zozeer worden veroorzaakt door een gebrek aan basisrijvaardigheden, maar door een gebrek aan hogere ordevaardigheden, zoals risicoperceptie en zelfbewustzijn”, aldus de auteurs.

Leren door ervaring

Verder zou uit onderzoek blijken dat gemiddeld 3.000 kilometer of 120 uur rijden onder toezicht vereist is om het risico op ongevallen te verminderen in de eerste jaren dat bestuurders alleen op pad gaan. In Zweden kwam bijvoorbeeld naar voren dat jongeren gemiddeld 3.800 kilometer hebben gereden onder toezicht van een niet-professionele instructeur. In Noorwegen ging het om slechts 1.150 kilometer. In Zweden is het aantal ongevallen in de eerste jaren na het behalen van het rijbewijs gedaald, in tegenstelling tot Noorwegen.

De auteurs adviseren lidstaten GDL-systemen in te voeren (Graduated Driver Licensing, leren door ervaring). “De Europese Commissie zou de invoering van een sterk GDL-systeem als een prioriteit moeten beschouwen.” Hierbij moeten minimale leerperioden worden gehanteerd, net als minimumvereisten voor praktijk op de weg voordat nieuwe bestuurders aan het solo-rijden mogen beginnen. Hier zijn wel restricties aan verbonden, zoals een verbod op rijden in het donker.

‘Dan maar alle verkeersregels afschaffen’

Woordvoerder Tom Huyskens van Bovag merkt op dat onderzoeker Willem Vlakveld ‘al jaren de professionele rijopleiding ter discussie stelt, hoewel er geen cijfers zijn die aantonen dat daaraan getornd zou moeten worden’. “Er is immers óók geen bewijs dat professionele instructie (of rijles door ouders) een negatief effect heeft”, zegt Huyskens. “Waar we het echter wel allemaal over eens zijn in Nederland, is dat rijles van pa of ma in een auto zonder technische aanpassingen, zonder iemand in de auto die weet wat ‘ie doet, en op de openbare weg, ook niet echt een goed idee is. Dan kunnen we wellicht beter meteen alle verkeersregels afschaffen. Benieuwd wie dan de verantwoordelijkheid voor de gevolgen van zulke besluiten wil nemen.”

Professionele begeleiding is wat Bovag betreft van het grootste belang

De drie brancheorgaisaties hebben een aantal maanden geleden gesproken met Peter van der Knaap, directeur van SWOV, over het aanbevelingsdocument van Bovag, FAM en VRB. “We hebben onder meer verteld dat wij in de WRM een module ‘gedrag’ willen implementeren over hoe je instructeurs kunt leren instructie te geven aan kandidaten over gedrag en de noodzaak hiervan. Het is goed om deze hogere ordevaardigheden door het CBR te laten examineren zodat deze terugkomen in de opleiding. Peter van der Knaap bevestigde dat – individueel – gedrag een belangrijke component is in verkeersveiligheid”, aldus Huyskens. Ook Willem Vlakveld heeft dit volgens de brancheverenigingen mondeling bevestigd tijdens een sessie die het CBR vorig jaar hield met stakeholders waar ook FAM, Bovag en VRB bij waren.

“Dus door een andere benadering van en de examens te moderniseren zouden we een verkeersveiligheid stap kunnen maken”, zegt Huyskens. “Maar zoals altijd, zolang het een examen-gestuurd systeem is in Nederland en rijopleidingen niet verplicht gesteld worden, kan je het altijd blijven afdoen dat opleidingen er niet toe doen. Professionele begeleiding is wat Bovag betreft echter van het grootste belang.”

‘Ernstige twijfel’

VRB en FAM hebben met name moeite met de oude onderzoeken waarop de aanbevelingen gebaseerd zijn, zo laten de brancheverenigingen in een gezamenlijke reactie weten. “Wij vinden dat zijn beweringen gestoeld zijn op oude cijfers.” Bovendien doen de ongevallencijfers van de omringende landen, met name in België, hen ‘ernstig twijfelen aan zijn beweringen’. “Er is niet voor niets afgelopen week een artikel gepubliceerd dat de Belgen de slechtste chauffeurs van Europa zijn.”

Meten is weten, vinden FAM en VRB. “Dus pas wanneer met harde nieuwe onderzoekscijfers deze bewering onderbouwd kan worden willen en moeten wij wel meegaan.” Maar dan moet er volgens hen wel bij ieder ongeval een aantal zaken precies bijgehouden worden: hoe de bestuurder is opgeleid, of dit door zelf oefenen is gebeurd, hoe vaak deze bestuurder op examen is geweest, of de bestuurder ook de schuldige partij is geweest, hoeveel kilometers de bestuurder op dat moment had gemaakt, hoeveel bekeuringen heeft de bestuurder al gehad, of er alcohol en/of drugs in het spel waren en of er sprake was van doden en of zwaargewonden met al dan niet blijvend letsel.

“Kortom, dat wordt een klus van jaren. En ook mensen die niet betrokken zijn bij een ongeval kunnen allerbelabberdste chauffeurs zijn. Zij kunnen juist door de oplettendheid van de overige weggebruikers ‘gered’ worden.”

‘Geen standpunt SWOV’

RijschoolPro legde het rapport voor aan SWOV, met de vraag in hoeverre de verkeersveiligheidsorganisatie achter de aanbevelingen uit het rapport staat. “Wat in dat rapport staat is niet een mening of standpunt, maar zijn zaken die geconcludeerd worden op basis van systematische analyse van wetenschappelijke onderzoeken”, zegt woordvoerder Patrick Rugebregt. 

“In het rapport staat dat naar het effect van de rijinstructeur weinig onderzoek is gedaan en dat, voor zover er onderzoek is gedaan, niet is gebleken dat mensen die hebben leren rijden van een leek een hoger ongevalsrisico aan het begin van hun rijcarrière hebben dan mensen die hebben leren rijden van een professionele rijinstructeur”, vervolgt hij. “Daarbij is de kanttekening geplaatst dat het vaak om oude onderzoeken gaat en dat in de meeste studies het effect van zelfselectie niet uitgesloten kan worden.”

Het is volgens Rugebregt niet aan SWOV om ‘standpunten’ in te nemen: “Het gaat ons om feiten en resultaten die uit onderzoek komen. In het onderhavige EU-rapport staat enkel wat uit wetenschappelijk onderzoek gebleken is. Op basis van die kennis worden in het rapport een aantal ‘good practices’ genoemd. Die samenvatting is overigens geschreven door TRL en niet door SWOV.”

Lees hier het volledige rapport.

Onderwerpen: , , ,

Auteur: Nadine Kieboom

Nadine Kieboom is de vaste journalist van RijschoolPro.nl

4 reacties op “Rijschoolbranche verontwaardigd over rapport aan Europese Commissie”

Amit Reches|28.06.18|15:13

Mooi als het wetenschappelijk bewezen is dan weg met de een theater.

Henk Coolen|28.06.18|17:15

Gaat het CBR dan ook de norm.aanpassen aan die van een leek? Als ik zie hoe sommige (ouders) rijden hoop ik niet dat ze dit op de jeugd overbrengen.

dan kan iedereen thuis opgeleid worden.geen school meer nodig om te leren rekenen en te schrijven en alle universiteiten zijn ook niet meer nodig alles leer je gewoon allemaal maar in de praktijk en door een ouder.Geen opleiding dus ook geen diploma meer nodig.SWOV (stichting wetenschappelijk onderzoek verkeer) in den haag 15 stagiaires doen jaarlijks jullie onderzoeken misschien is het tijd om een de onderzoeken landelijk door volwassenen (ervaren) mensen te laten doen.

Richard Uljee|01.07.18|19:26

Ik geloof best dat er weinig verschil is. De CBR-examens zijn nog steeds hetzelfde als 50 jaar geleden en de instructeurs doen al net zo lang ook hetzelfde: het toneelstukje oefenen met rondjes rond de oproepplaats. Als de opleidingen en examens hetzelfde blijven, kan het net zo goed afgeschaft worden. En dan schaffen we het B-rijbewijs ook af. Nog beter: we schaffen gewoon de auto’s af. Probleem opgelost

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.